Strona główna > Maryja > Majowa Pani

Majowa Pani

Maj – miesiąc poświęcony szczególnie Maryi. Większości z nas kojarzy się on z Nabożeństwem majowym, Litanią loretańską i wizerunkami Matki Bożej w obrazach i ikonach. Obok Chrystusa, w Kościele chrześcijańskim szczególną czcią i kultem otacza się Bogarodzicę. Bogarodzica, Matka Boża, Theotokos z greki, Boga Rodzicielka, ta która rodzi Bożego Syna i daje Go światu w ludzkiej naturze. Z niej rodzi się jako człowiek i z niej bierze Swoje ciało. Według legendy, pierwsza ikona Matki Bożej została napisana przez świętego Łukasza Ewangelistę. Wszystkie ikony są komplementarne, spójne, wszystkie ujmują całość tajemnicy Bożego rodzicielstwa Matki Bożej. W ikonografii wschodniej spotyka się trzy typy ikonograficzne:

  1. Matka Boża z Dzieciątkiem w ujęciu pół- i pełnopostaciowym,
  2. Matka Boża bez Dzieciątka,
  3. przedstawienia symboliczne.

W pierwszym typie ikon najbardziej znane są te ukazujące Matkę Bożą z Dzieciątkiem w półpostaci. Wyróżnia się tu dwa podstawowe rodzaje:

Hodegetrię czyli tę która wskazuje drogę. Przedstawiona w postawie stojącej, en face, z Jezusem zwróconym do niej twarzą, siedzącym na jej lewym ramieniu. Maryja podtrzymuje Go a prawą ręką wskazuje na Chrystusa jako drogę, prawdę i życie. Podkreśla Jego Bóstwo. Jezus zasiada na Jej ramieniu jak na tronie. Maryja jest Stolicą Mądrości, jest pełną mądrością, miejscem zasiadania władcy (ze staropolskiego „stolec” to miejsce zasiadania). Chrystus prawą rączką błogosławi a w lewej trzyma księgę albo zwój, czasem jabłko cesarskie, symbol władzy monarszej. Pokazuje, że jest Mesjaszem i nawiązuje do ikony Pantokratora. Sprawdzają się w Nim wszystkie pisma, przepowiednie, proroctwa. Nikt nie odbierze Mu tej księgi, bo tylko On otwiera Księgę Życia.

Eleusę czyli współczująca, czuła, Umilenjie z rosyjskiego, tzn. współodczuwająca misję i przyjście Chrystusa. Jest współuczestniczką drogi Jezusa. Przedstawiona w geście przytulenia. Policzki Matki Bożej i Jezusa spotykają się a nawet stykają się w wariancie po lewej i prawej stronie ikony. Spotkanie policzków to nie sentymentalny wyraz odczuć autora a wyraz jedności natur Boskiej i ludzkiej i ciała. Oznacza to wsłuchiwanie się i przygarnianie w doli i niedoli ludzkiej.

Drugi typ: Matka Boża bez Dzieciątka znana jest głównie jako Oranta – modląca się w postawie stojącej. Oznacza godność i wolność, jest otwarta na zapowiedź Zwiastowania, czyli moment poczęcia słowa w łonie, początek wcielenia, z ramionami i dłońmi podniesionymi do góry. Typowa dla tradycji Bliskiego Wschodu. Odwołuje się do zapowiedzi Zwiastowania. Szczególnym typem Oranty jest ta przedstawiona z Chrystusem Emmanuelem, gdzie Chrystus ukazany jest jako młodzieniec w medalionie na piersiach Maryi, poczęty, ale jeszcze nie narodzony, przebywający w jej łonie pod sercem. Może występować również w wersji bez Emmanuela osobowego, z pustym medalionem, tylko w domyśle.

Jej odmianą jest Nikopoja – tj. Zwycięska, trzymająca na kolanach małego Jezusa. Jedną ręką podtrzymuje kolana a drugą ramię Syna. Jezus jest tu przedstawiony jako narodzony Syn Boży i odbiera hołd od tych, którzy przychodzą oddać Mu pokłon.

W trzecim typie dominuje Matka Boża jako uosobienie wstawiennictwa i opieki nad ludzkością. Tu najbardziej interesujący wizerunek przedstawia Matkę Bożą Pocieszycielkę Strapionych, ukazywaną w mandorli promieni słonecznych i gwiazd.

We wszystkich typach przedstawień strój postaci jest skodyfikowany i podlega ściśle określonym regułom. Niezmiennym elementem jest niebieski lub błękitny, czasem widoczny czepiec, okrywający głowę i włosy, tak jak u wszystkich zamężnych kobiet na Wschodzie. Następną warstwę ubrania stanowi purpurowy maforion (w odcieniach od niebieskiego do czerwonego i brązowego), czyli długi szal zakrywający postać Maryi do kolan. Ozdobiony na wysokości czoła i ramion ośmioramiennymi gwiazdami. Jest to symbol dziewictwa Matki Bożej. Trzecia z gwiazd zakryta jest w przypadku dwu postaci, osobą Jezusa. Głowę Maryi i Jezusa okala zawsze nimb, otok, często pokryty cieniutkimi płatkami z najlepszego kruszcu, czyli prawie czystego złota (z reguły jest to próba ponad 23-karata) albo srebra. Na prawej ręce Maryi często widnieje wysunięty fragment rękawa sukni z takimi samymi zdobieniami jak przy dekolcie. Jest to wysunięty rąbek sukni w domyśle rąbek tajemnicy, który został objawiony. Również szata Jezusa jest ściśle określona. Na koszulce, tunice zwanej hitonem widać wyraźnie pas, symbol godności arcykapłana z tzw. asystami ze złota symbolizującymi Bóstwo. Nieraz na ramionach widoczne są szelki oznaka uniżenia, ogołocenia z boskości do postaci sługi. Czasem, szczególnie przy całej postaci Jezusa, widoczny i bardzo eksponowany jest również himation, czyli bogato zdobiony asystami szal, który zwykle okrywa Dziecię Jezus od pasa w dół. Więc w każdej z ikon zawarta jest głęboka symbolika, w której nie ma przypadkowych elementów. Świat ikon jest pełen takiej ukrytej symboliki. Źródłem tych wszystkich wizerunków są pisma apokryficzne, legendy i liturgia bizantyjska. Stąd mówi się, że ikonografia jest to dziedzina badań historii sztuki, której zadaniem jest opis i interpretacja elementów treściowych oraz symbolicznych w dziełach sztuki. W potocznym rozumieniu ikona jest świętym obrazem, ale dla wyznawców ikona staje się tożsama z samym Bogiem, Synem Bożym i Bożą Rodzicielką.

Kategorie:Maryja
  1. Brak komentarzy.
  1. No trackbacks yet.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: